Współrzędne:
53°07"00" N 023°10"00" E
| Białystok | |||||
|
|||||
| Województwo | podlaskie | ||||
| Prawa miejskie | 27 lipca 1692 | ||||
| Prezydent miasta |
Ryszard Tur
( e-mail ) |
||||
| Powierzchnia | 102 km | ||||
| Położenie | 53° 07"
N
23° 10" E |
||||
| Wysokość | 120-160 m n.p.m. | ||||
|
Liczba mieszkańców
(
2006
)
- liczba ludności - gęstość - aglomeracja |
295 tys. 2892 os./km 367 800 |
||||
|
Strefa numeracyjna
(do 2005 ) |
+(48) 85 | ||||
| Kod pocztowy | od 15-001 do 15-899 | ||||
| Tablice rejestracyjne | BI | ||||
| Miasta partnerskie |
Eindhoven
Holandia
,
Kaliningrad
Rosja
,
Kowno
Litwa
,
Jełgawa
Łotwa
,
Grodno
Białoruś
,
Milwaukee
Stany Zjednoczone
,
Dijon
Francja
,
Częstochowa
Polska
|
||||
Położenie na mapie Polski
|
|||||
|
Urząd miejski
3
ul. Słonimska 1
15-950 Białystok tel. (+48) 85 878-60-00; faks (+48) 85 878-62-65 |
|||||
| Strona internetowa miasta | |||||
Białystok ( biał. /Biełastok/, hebr. , lit. Balstog, ros. /Biełastok/) miasto wojewódzkie w Polsce , leżące nad rzeką Białą (lewy dopływ Supraśli ). Jest największym miastem północno-wschodniej Polski i stolicą województwa podlaskiego . Stanowi powiat grodzki Białystok.
Według podziału fizyczno-geograficznego Jerzego Kondrackiego Białystok leży w makroregionie Nizina północnopodlaska , w zachodniej części mezoregionu zwanego Wysoczyzną Białostocką ,
Zgodnie z podziałem rolniczo-klimatycznym Polski Romualda Gumińskiego , Białystok położony jest w dzielnicy podlaskiej. Klimat jej jest wyraźnie chłodniejszy od innych dzielnic nizinnych. Średnie temperatury stycznia mieszczą się w granicach od -4 do -6°C, należą one do najniższych w Polsce. Średnia temperatura roczna wynosi ok. 7°C. Liczba dni mroźnych wynosi od 50 do 60, z przymrozkami od 110 do 138 dni, a czas zalegania pokrywy śnieżnej od 90 do 110 dni. Średnie sumy opadów rocznych oscylują wokół wartości 550 mm, a okres wegetacyjny trwa 200 do 210 dni.
| Zobacz więcej w osobnym artykule: Historia Białegostoku . |
Wśród miast wojewódzkich Polski , Białystok jest drugim miastem pod względem gęstości zaludnienia, jedenastym pod względem ludności i trzynastym pod względem powierzchni.
Organizacje, do których należy Białystok: Unia Metropolii Polskich , Euroregion Niemen , Fundacja Zielone Płuca Polski (siedziba), Eurocities .
Białystok pełni funkcję administracyjnego, gospodarczego, naukowego i kulturalnego centrum regionu.
Miasto tworzy Białostocką Aglomeracje Miejską .
Uwarunkowania geograficzne (miasto leży w sąsiedztwie Białorusi , Litwy i Rosji ) i historyczne sprawiły, że Białystok jest miejscem, gdzie od wieków żyli wspólnie ludzie różnych kultur, wyznań i narodowości. To właśnie ukształtowało specyficzny charakter miasta.
Miasto jest ośrodkiem handlu głównie ze wschodem. Działa tu Centrum Promocji Rynku Wschodniego. W Białymstoku odbywają się międzynarodowe Targi Tekstylno-Odzieżowe, Żywności i Przetwórstwa, Konsumpcyjne, Rolno-Spożywcze.
Białystok jest dużym ośrodkiem przemysłu włókienniczego , rozwinięty jest też przemysł elektromaszynowy ( elektroniczny , maszynowy i metalowy ), drzewny , spożywczy , materiałów budowlanych , huta szkła oraz elektrociepłownia .
Znajduje się w obszarze funkcjonującym pod nazwą Zielone Płuca Polski (dawne tereny województw: białostockiego , łomżyńskiego , olsztyńskiego , ostrołęckiego i suwalskiego ). Około 32% jego powierzchni zajmują tereny zielone . Parki i skwery oraz 1779 ha lasów znajdujących się w granicach miasta tworzą specyficzny i zdrowy mikroklimat . W obrębie Białegostoku znajdują się dwa rezerwaty przyrody o powierzchni łącznej 105 ha, będące pozostałościami Puszczy Knyszyńskiej . W granicach aglomeracji znalazł się również fragment Narwiańskiego Parku Narodowego . Takie usytuowanie rezerwatów przyrody w bezpośrednim sąsiedztwie miasta jest unikatowe. Ze względu na te walory w 1993 roku Białystok jako pierwszy w Polsce został przyjęty do międzynarodowego projektu Sieci Zdrowych Miast prowadzonego przez Światową Organizację Zdrowia .
W Białymstoku działa ponad 570 organizacji pozarządowych (w tym 56 towarzystw i związków m.in. Białostockie Towarzystwo Naukowe, Białoruskie Towarzystwo Społeczno-Kulturalne).
Stacjonuje tu 18. Brygada Obrony Terytorialnej (ul. Kawaleryjska).
W Białymstoku mieszka 292 tysięcy mieszkańców, z czego kobiet 155 tysięcy, mężczyzn 137 tysięcy.
Zmiana liczby ludności w ostatnich latach:
Miasto jest stolicą metropolii białostockiej Kościoła rzymskokatolickiego (36 parafii) oraz diecezji białostocko-gdańskiej Polskiego Autokefalicznego Kościoła Prawosławnego .
Białystok jest największym skupiskiem wyznawców prawosławia w Polsce (80 tys. wiernych w 11 parafiach, co stanowi 27% mieszkańców miasta; 15% (ok. 1,1 tys.) białostockich prawosławnych to Białorusini). Działają tu m.in.: Centrum Kultury Prawosławnej, Radio Orthodoxia, Bractwo św. Cyryla i Metodego, Bractwo Młodzieży Prawosławnej, Chór Aksion oraz Prawosławny Ośrodek Miłosierdzia "Eleos". Diecezja posiada także własną przychodnię. Wydawane są czasopisma: "Arche. Wiadomości Bractwa", "Fos" oraz "Przegląd Prawosławny". Odbywają się liczne prawosławne festiwale, m.in.: Międzynarodowy Festiwal Hajnowskie Dni Muzyki Cerkiewnej oraz Białostockie Dni Muzyki Cerkiewnej. W strukturach Uniwersytetu w Białymstoku działa Katedra Teologii Prawosławnej. W pobliskim Supraślu znajduje się męski Klasztor Zwiastowania NMP, a w Białymstoku żeński Klasztor Narodzenia NMP oraz największa w Polsce cerkiew .
Swoje zbory w Białymstoku posiadają również protestanci : Kościół Zielonoświątkowy (dwa zbory), Kościół Chrześcijan Baptystów (w planach jest budowa drugiej świątyni), Kościół Ewangelicko-Augsburski , Kościół Jezusa Chrystusa Świętych w Dniach Ostatnich , Kościół Adwentystów Dnia Siódmego oraz Kościół Boży w Chrystusie .
W stolicy województwa mieszkają również muzułmanie (gł. Tatarzy ). Działa tu Centrum Islamskie , Dom Modlitwy oraz organizacje: Muzułmański Związek Religijny , Stowarzyszenie Studentów Muzułmańskich oraz Muzułmańskie Stowarzyszenie Kształtowania Kulturalnego . Wydawane jest czasopismo " Pamięć i trwanie ". Budowane jest także Centrum Kultury Islamu oraz meczet .
Działają także buddyjski Ośrodek Karma Kagyu i Białostocka Grupa Zen .
Do 1939 roku w Białymstoku mieszkało 80 tysięcy Żydów, funkcjonowało ponad 60 synagog oraz inne placówki żydowskie.
Białystok to ośrodek kulturalno-społeczny Białorusinów (według spisu powszechnego mieszka ich tutaj prawie 7,5 tys., co stanowi 2,5% mieszkańców Białegostoku). Działają tu Konsulat Białorusi oraz takie organizacje jak: Białoruskie Towarzystwo Społeczno-Kulturalne , Związek Młodzieży Białoruskiej , Związek Białoruski w RP , Białoruskie Stowarzyszenie Literackie "Białowieża" , Białoruskie Towarzystwo Historyczne , Stowarzyszenie Dziennikarzy Białoruskich , Białoruskie Zrzeszenie Studentów , Centrum Edukacji Obywatelskiej Polska-Białoruś , Towarzystwo Kultury Białoruskiej . W Białymstoku odbywają się także ogólnopolskie imprezy kulturalne m.in.: Festiwal "Piosenka Białoruska" oraz Święto Kultury Białoruskiej . Działa niezależne białoruskie Radio Racja , nadające sygnał także na Białoruś . Wydawane są tu białoruskie czasopisma: Niwa , Białoruskie Zeszyty Historyczne , Pravincyja oraz Czasopis .
Rosjanie to mniejszość narodowa, która liczy około 10-15 tysięcy osób, mieszkających głównie w Białymstoku, na Suwalszczyźnie i Mazurach. W Białymstoku działa ich główna organizacja Rosyjskie Stowarzyszenie Kulturalno-Oświatowe , organizujące Dni Kultury Rosyjskiej .
W Białymstoku mieszka ok. 1800 Tatarów . Działa Związek Tatarów Polskich (oddział podlaski), wydawane jest czasopismo " Życie Tatarskie ". Być może powstanie w stolicy województwa podlaskiego Instytut Historii Tatarów .
W Białymstoku mieszkają również: Romowie (działa Centralna Rada Romów w Polsce , ukazuje się ich miesięcznik "Rrom p-o Drom") oraz Ukraińcy (według spisu powszechnego w Białymstoku mieszka 417 Ukraińców, działają: Związek Ukraińców Podlasia , Związek Ukraińskiej Młodzieży Niezależnej ).
Białystok jest największym ośrodkiem kulturalnym w północno-wschodniej Polsce. Działa tu największe w województwie Muzeum Podlaskie , posiadające oddziały w Białymstoku ( Muzeum Historyczne , Muzeum Rzeźby Alfonsa Karnego , Białostockie Muzeum Wsi ), Choroszczy ( Muzeum Wnętrz Pałacowych ), Supraślu , Tykocinie oraz Bielsku Podlaskim . Oprócz niego w Białymstoku działają: Muzeum Wojska oraz Muzeum Przyrodnicze Uniwersytetu w Białymstoku . Mieści się tu również jedna z najlepszych polskich galerii sztuki współczesnej Galeria Arsenał . Drugą miejską galerią jest Galeria im. Sleńdzińskich , posiadająca największy w Polsce zbiór dzieł sztuki i pamiątek archiwalnych polskiego rodu artystów z Wilna . Ponadto działa tu 19 prywatnych galerii sztuki. Dzięki Białostockiemu Teatrowi Lalek oraz Wydziałowi Sztuki Lalkarskiej warszawskiej Akademii Teatralnej Białystok uzyskał miano polskiego centrum sztuki lalkarskiej. Oprócz BTL-u istnieje tu także Teatr Dramatyczny oraz kilkanaście teatrów prywatnych (w tym znany na całym świecie Teatr Wierszalin z Supraśla k. Białegostoku). Miasto posiada również filharmonię . W Białymstoku działa kilkanaście bibliotek największe z nich to Książnica Podlaska oraz Biblioteka Uniwersytecka. Pozostałe instytucje kulturalne to m.in.: Białostocki Ośrodek Kultury , Centrum Kultury Prawosławnej , Dom Kultury "Śródmieście" , Wojewódzki Ośrodek Animacji Kultury oraz Młodzieżowy Dom Kultury. Miasto wraz z Urzędem Marszałkowskim planuje budowę Europejskiego Centrum Muzyki i Sztuki, w skład którego wchodzić mają: Opera Podlaska , rozbudowany teatr lalek oraz multikino .
Białystok to największy węzeł komunikacyjny północno-wschodniej Polski. Przez miasto przebiega linia kolejowa o znaczeniu europejskim Warszawa - Suwałki - Kowno - Ryga - Tallin, która krzyżuje się tu z linią kolejową Ełk - Czeremcha - Siedlce. Białystok posiada bezpośrednie połączenia kolejowe między innymi z Warszawą, Olsztynem, Gdańskiem, Wrocławiem. Pociągi lokalne docierają do Suwałk, Ełku, Sokółki, Kuźnicy, Czeremchy i Małkinii. Dobrze rozwinięta jest również komunikacja autobusowa. Dominującą pozycję na rynku przewozów autobusowych ma przedsiębiorstwo PKS Białystok, które utrzymuje wiele linii dalekobieżnych ( m.in. do Warszawy, Zakopanego, Zielonej Góry, Gdańska, Szczecina, Lublina, Gołdapi, Suwałk) oraz lokalnych do większości miast i wsi województwa podlaskiego. Coraz większą rolę odgrywają też przewoźnicy prywatni obsługujący połączenia m.in. do Warszawy, Moniek, Bielska Podlaskiego, Czeremchy, Czarnej Białostockiej i Tykocina.
Przez Białystok przebiega międzynarodowa droga E67, łącząca kraje Europy Zachodniej ze Skandynawią. Planowana jest rozbudowa istniejących szlaków do dróg ekspresowych: S19 oraz S8 , czyli wspomniana już droga E67.
Zobacz: Białystok (dworzec kolejowy)
Aglomerację białostocką obsługuje dwóch organizatorów komunikacji: Urzad Miasta w Białymstoku (Wydział Transportu Miejskiego) oraz Przedsiębiorstwo Państwowej Komunikacji Samochodowej w Białymstoku (przekształcone w 2006 r. w spółkę akcyjną). W ramach komunikacji organizowanej przez UM w Białymstoku operują trzy przedsiębiorstwa autobusowe: Komunalny Zakład Komunikacyjny, Komunalne Przedsiębiorstwo Komunikacji Miejskiej oraz Komunalne Przedsiębiorstwo Komunikacyjne. W lutym 2004 funkcje Zakładu Obsługi Komunikacji Miejskiej, który zajmował się organizacje komunikacji, sprzedażą biletów oraz nadzorem spółek autobusowych, przejął Zarząd Dróg i Transportu a w czerwcu 2006 Wydział Transportu Miejskiego . Obecnie Białystok jest największym miastem w Polsce, które posiada tylko jeden rodzaj trakcji w komunikacji zbiorowej. W 2005 roku została uruchomiona przez KZK komercyjna linia regionalna "B" na trasie Białystok - Borsukówka (koło Knyszyna). Miasto planuje wprowadzenie drugiego środka komunikacji miejskiej, najprawdopodobniej będzie to Szybka Kolej Miejska .
Białystok posiada lotnisko sportowe Aeroklubu Białostockiego . W planach jest budowa regionalnego portu lotniczego, który zapewni miastu połączenie z polskimi miastami.
Eindhoven
Kaliningrad
Kowno
Jełgawa
Grodno
Milwaukee
Dijon
Częstochowa
Miszkolc
W Białymstoku studiuje ponad 45 tys. osób.
Najstarszą uczelnią w Białymstoku jest Akademia Medyczna (zał. 1950, 3400 studentów), zarządzająca dwoma szpitalami klinicznymi. Dzięki Klinice Ginekologii AM (pierwsze w Polsce zapłodnienie in vitro) oraz Kriobankowi Białystok jest znanym ośrodkiem leczenia niepłodności. Do grona najlepszych w Polsce placówek badających alergie pokarmowe należy III Klinika Chorób Dziecięcych AM.
Politechnika Białostocka (15 tys. studentów) jest największą uczelnią techniczną w północno-wschodniej Polsce. Powstała w 1964 roku. Cztery lata później powstała filia Uniwersytetu Warszawskiego . W 1997 r. przekształcona została w samodzielny Uniwersytet w Białymstoku (16 tys. studentów). Jest to największa uczelnia w województwie podlaskim.
Białostockie środowisko muzyczne dążyło do utworzenia uczelni muzycznej, mającej być kontynuatorką tradycji Konserwatorium Wileńskiego. Udało się to w 1974 roku. Powstała wtedy filia warszawskiej Państwowej Wyższej Szkoły Muzycznej (później Akademii Muzycznej im. Fryderyka Chopina). Filia dostała już od macierzystej uczelni zgodę na usamodzielnienie się. Rok później powstał Wydział Sztuki Lalkarskiej Akademii Teatralnej im. A. Zelwerowicza w Warszawie, który z Białostockim Teatrem Lalek, rozsławił miasto i zrobił z niego polskie centrum sztuki lalkarskiej.
Po 1990 roku w Białymstoku zaczęły powstawać uczelnie prywatne (obecnie jest ich 12), są to m.in.: Wyższa Szkoła Finansów i Zarządzania (zał. 1993, jedna z najlepszych niepaństwowych uczelni magisterskich w Polsce), Wyższa Szkoła Administracji Publicznej (1996, najlepsza polska uczelnia zawodowa 2005 wg rankingu "Rzeczpospolitej" i "Perspektyw") oraz Wyższa Szkoła Ekonomiczna (1996).
W Białymstoku działa również Archidiecezjalne Wyższe Seminarium Duchowne . Oprócz niego Sekcja św. Jana Chrzciciela Papieskiego Wydziału Teologicznego prowadzi Studium Teologii.
W granicach miasta znajdują sie dwa rezerwaty przyrody:
Festiwale mniejszości narodowych
| Podział administracyjny Białegostoku |
| Antoniuk Bacieczki Bema Białostoczek Bojary Centrum Dojlidy Dziesięciny I Dziesięciny II Jaroszówka Kawaleryjskie Leśna Dolina Mickiewicza Młodych Nowe Miasto Piaski Piasta I Piasta II Przydworcowe Sienkiewicza Skorupy Słoneczny Stok Starosielce Wygoda Wysoki Stoczek Zawady Zielone Wzgórza |
Miasta na prawach powiatu: Białystok | Łomża | Suwałki
Powiaty: augustowski | białostocki | bielski | grajewski | hajnowski | kolneński | łomżyński | moniecki | sejneński | siemiatycki | sokólski | suwalski | wysokomazowiecki | zambrowski
Kategoria : Białystok
